یک مطالعه که اخیراً در مجله Science منتشر شده توضیح میدهد که پژوهشگران چگونه از یک مدل هوش مصنوعی برای طراحی ویروسهای جدیدی استفاده کردهاند که توانایی آلوده کردن و تکثیر درون باکتریها را دارند.
دانشمندان مؤسسه Arc Institute در پالو آلتو و دانشگاه استنفورد این ویروسها را با استفاده از مدلهای زبانی ژنومی Evo 1 و Evo 2 طراحی کردند. عملکرد این مدلها تا حدی شبیه مدلهای زبانی بزرگ مثل ChatGPT یا Claude است؛ با این تفاوت که بهجای آموزش با کتابها و وبسایتها، روی توالیهای ژنتیکی آموزش دیدهاند. این پروژه مدلهای خود را با تریلیونها نوکلئوتید (واحدهای سازنده DNA) آموزش داد و به آنها دستور زبان کد ژنتیکی را آموخت.
خطر استفاده از هوش مصنوعی برای ساخت سلاح بیولوژیکی بسیار جدی است
در این آزمایش، تیم پژوهشی مدلها را با حدود ۱۵ هزار ویروس از خانواده ویروس Phi X-174 نیز آموزش داد؛ ویروسی کوچک که تنها باکتری E. coli را آلوده میکند. دانشمندان بهطور مشخص دامنه آزمایش را محدود کردند تا هر چیزی که توانایی آلوده کردن انسانها، حیوانات دیگر، گیاهان یا قارچها را داشته باشد، حذف شود.
مدل Evo حدود ۷۰۰ هزار ویروس احتمالی جدید تولید کرد. سپس تیم تحقیقاتی ۲۸۵ نمونه امیدوارکنندهتر را انتخاب کرد، DNA آنها را ساخت و درون باکتریها قرار داد. در نهایت، ۱۶ ویروس طراحیشده توسط Evo توانستند ویروسهای فعال تولید کنند. این ویروسها حداقل به اندازه Phi X-174 توان تکثیر داشتند و برخی از آنها حتی سریعتر تکثیر شدند.
خبر خوب این است که محققان اقدامات احتیاطی لازم را رعایت کردهاند و این پژوهش میتواند به پیشرفتهای مهمی در ژندرمانی و زیستفناوری منجر شود. اما خبر بد اینکه شاید افراد دیگری در آینده با همین فناوری، چنین احتیاطهایی را رعایت نکنند و باعث تولید ویروسهایی با خطر کشندگی بالا شوند.
ویروسهای طراحیشده با هوش مصنوعی میتوانند به بهبود ژندرمانی، کمک به پژوهشگران برای درک بهتر ژنومها و توسعه ابزارهای مؤثرتر برای مقابله با باکتریهای مضر کمک کنند. اگر این فناوری در محیطی کاملاً تحت نظارت و همراه با چارچوبهای اخلاقی مناسب توسعه یابد، میتواند یکی از پیشرفتهایی باشد که جهان را بهجای بهتری تبدیل میکند.
