عرفان زارعی کارگردان نمایش «زار» که به تازگی در عمارت نوفللوشاتو روی صحنه رفته است در گفتگو با خبرنگار مهر درباره داستان این اثر نمایشی گفت: «زار» روایتی از جنوب کشور است؛ یک درام اجتماعی درباره ناخدایی که فردی ستمگر است و به مردم آبادی اجازه ماهیگیری و رفتن به دریا را نمیدهد. در این میان مردی به نام اسد تصمیم میگیرد مقابل این تصمیم بایستد و قصه نمایش از همین نقطه آغاز میشود.
وی درباره روند آمادهسازی این نمایش بیان کرد: ما برای این اجرا حدود چهار تا پنج ماه درگیر تمرین بودهایم. از همان روزهای ابتدایی تمرین، سایه جنگ بالای سر کشور بود. در همان مقطع برای حضور در جشنواره تئاتر فجر تمرین میکردیم و پس از آن نیز امیدوار بودیم بتوانیم اجرای عمومی مناسبی داشته باشیم.
زارعی با تأکید بر ضرورت تداوم فعالیتهای فرهنگی و هنری اظهار کرد: فکر میکنم در هیچ شرایطی نباید چراغ فرهنگ و هنر خاموش شود. حتی در ماه محرم نیز باید اجراهای تئاتری و رویدادهای فرهنگی ادامه پیدا کنند. هنر بخشی از زیست اجتماعی مردم است و نباید به راحتی از آن چشمپوشی کرد.
وی یادآور شد: ما در ابتدا قصد داشتیم در ماه دی روی صحنه برویم اما اتفاقاتی که در آن مقطع رخ داد باعث شد برنامهها تغییر کند. پس از آن در جشنواره تئاتر فجر حضور پیدا کردیم و خوشبختانه نمایش در جشنواره مورد توجه قرار گرفت.
این کارگردان درباره انتخاب عنوان و موضوع نمایش «زار» توضیح داد: در سه تا چهار سال اخیر و بهویژه به لطف فضای مجازی، آئین «زار» بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است. در همین سالها در برخی آثار نمایشی نیز به این آئین پرداخته شده است. البته در نگاه ما «زار» صرفاً یک آئین نیست، بلکه میتواند نمادی از یک عنصر یا پدیده خارجی باشد که وارد یک جامعه میشود و آن را دچار آسیب و بحران میکند. در باورهای محلی نیز زار بادی است که از سمت آفریقا میوزد و مردم را آزار میدهد.
وی افزود: در روایت ما نیز همین مفهوم وجود دارد. ناخدایی که از بیرون روستا وارد شده، نظم زندگی مردم را بر هم زده و با رفتارهای ظالمانه خود شرایط دشواری را برای اهالی به وجود آورده است. از این منظر، شخصیت ناخدا نیز میتواند مصداق همان مفهوم نمادین «زار» باشد.
زارعی درباره ویژگیهای اجرایی نمایش عنوان کرد: در این اثر از حضور افراد کوتاهقامت نیز بهره بردهایم. همچنین تعداد زیادی از نوجوانان و جوانان در کنار بازیگران باسابقه و حرفهای حضور دارند. این همنشینی باعث میشود نسل جوانتر در فرآیند تمرین و اجرا تجربه کسب کند و از بازیگران قدیمیتر بیاموزد.
وی ادامه داد: در بخش کارگردانی نیز تلاش کردهایم به شیوهای متفاوت عمل کنیم. شاید بتوان گفت از نوعی «تدوین موازی» که بیشتر در سینما شناخته شده است، الهام گرفتهایم. در نمایش چند صحنه مختلف را به صورت همزمان یا متوالی میبینیم، بدون اینکه جابهجاییهای مرسوم نوری میان صحنهها اتفاق بیفتد. تصور میکنم این شیوه میتواند در آثار بعدی نیز مورد توجه قرار گیرد و تجربهای تازه در حوزه کارگردانی تئاتر باشد.
این کارگردان درباره بخش موسیقایی اثر نیز گفت: در نمایش «زار» از بیش از ۱۳ ساز استفاده میشود که بخش عمده آنها سازهای جنوبی هستند. همچنین گروه نوازندگان ما از میان هنرمندان فعال در فستیوال «کوچه» به این پروژه اضافه شدند و حضور آنها به فضای بومی و اقلیمی اثر کمک زیادی کرده است.
زارعی در پایان درباره شرایط اقتصادی تئاتر و وضعیت استقبال مخاطبان از آثار نمایشی اظهار کرد: به نظر من تئاتر در هر دورهای میتواند توجیه اقتصادی داشته باشد. حتی در دوران جنگ هشت ساله نیز شاهد بودیم که هنرمندانی چون بهرام بیضایی در تئاترشهر آثار خود را روی صحنه میبردند. امروز هم مردم نیاز دارند ساعاتی از فضای سنگین اخبار و نگرانیهای روزمره فاصله بگیرند و به تجربهای فرهنگی و هنری پناه ببرند.
وی در پایان گفت: معتقدم مخاطبان در هر شرایطی از آثار خوب حمایت میکنند. اگر به سامانههای بلیتفروشی مراجعه کنیم و وضعیت اجراهای پس از جنگ را بررسی کنیم، میتوان دید که همچنان آثار نمایشی با استقبال مواجه میشوند. این موضوع نشان میدهد که مردم هنر را رها نمیکنند و هر زمان که اثری باکیفیت ارائه شود، از آن حمایت میکنند.
نمایش «زار» به نویسندگی عرفان زارعی و امید سلطانآبادی از ۲۱ خرداد در عمارت نوفللوشاتو به صحنه رفته است.
احسان شیخی، سالار میرکریمی، رضیه آقاسی، علی ایزدی سفیددشتی، آیه زارع نژاد، آروشا خمسه، امیرعلی محمودی، رادین درامامی، آریا زرآبادی پور، پارسا امینی، داتامیس اوشال، (بازیگران کوتاه قامت) نرگس وکیلی، حدیث کرمی، مریم حاج فرج الله، ماهور فراهانی گروه بازیگران نمایش «زار» را تشکیل میدهند.
